İshalli Hastalıklar Nedir? Belirtileri, Tedavisi ve Korunma Yolları
İshalli hastalıklar, hem dünyada hem de ülkemizde en sık görülen enfeksiyon hastalıkları arasında yer almaktadır. Özellikle 5 yaş altı çocuklarda daha yaygın görülür ve gelişmekte olan ülkelerde önemli bir halk sağlığı sorunudur. Salgınlara yol açabilmeleri nedeniyle yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir problem olarak değerlendirilmelidir.
İshal Nedir?
İshal; günde üç veya daha fazla, normalden daha sulu dışkılama olarak tanımlanır. Çoğu vaka ani başlar ve genellikle birkaç gün içinde düzelir. Bu tabloya akut ishal denir.
Daha uzun süren ishaller ise kronik ishal olarak adlandırılır ve farklı nedenlere bağlı olabilir.
İshalli Hastalıkların Belirtileri Nelerdir?
İshale sıklıkla aşağıdaki belirtiler eşlik eder:
- Bulantı ve kusma
- Karın ağrısı ve kramp
- Ateş
- Halsizlik ve iştahsızlık
- Kanlı veya mukuslu dışkı (bakteriyel enfeksiyonu düşündürebilir)
Özellikle kanlı ishal durumunda mutlaka doktora başvurulmalıdır.
İshalin En Tehlikeli Sonucu: Su Kaybı (Dehidratasyon)
İshalli hastalıkların en önemli ve en tehlikeli sonucu su kaybıdır (dehidratasyon).
İshal ve kusma ile kaybedilen sıvının yerine konamaması durumunda şu belirtiler ortaya
çıkabilir:
- Ağız kuruluğu
- Gözlerde çökme
- İdrar miktarında azalma
- Halsizlik
- Soğukluk hissi
- Ağır vakalarda şok
Bu nedenle tedavinin temelini, kaybedilen sıvı ve minerallerin yerine konması oluşturur.
İshal Tedavisi Nasıl Yapılır?
1. Bol Sıvı Tüketimi
Tedavide ağızdan bol sıvı verilmesi esastır. Önerilen sıvılar:
- Su
- Ayran
- Çorba
- Elektrolit içeren içecekler
Eczanelerde bulunan oral rehidratasyon solüsyonları (tuz-şeker karışımı) etkili ve güvenli bir seçenektir.
2. Bebeklerde Emzirme Devam Etmelidir
İshalli bebeklerde anne sütü mutlaka sürdürülmelidir. Anne sütü hem sıvı kaybını azaltır hem de bağışıklığı destekler.
3. Hafif ve Sindirimi Kolay Beslenme
İshal döneminde ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınılmalı, hafif gıdalar tercih edilmelidir.
4. Antibiyotik Her Zaman Gerekli Değildir
Antibiyotikler çoğu ishal vakasında gerekli değildir. Sadece doktorun uygun gördüğü özel
durumlarda kullanılmalıdır.
5. Ne Zaman Hastaneye Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda acil tıbbi yardım alınmalıdır:
- Şiddetli kusma
- Bilinç değişikliği
- İleri derecede susuzluk bulguları
- Kanlı ishal
- Bebek ve yaşlı hastalarda hızlı kötüleşme
İshalli Hastalıkların Nedenleri Nelerdir?
İshalin en sık nedeni virüslerdir.
Bunun yanında:
- Bakteriler
- Parazitler
de hastalığa yol açabilir.
Bulaş genellikle şu yollarla olur:
- Kirli eller
- Kontamine gıdalar
- Güvenli olmayan içme suları
Özellikle küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf bireyler risk altındadır.
İlk 6 ay sadece anne sütü ile beslenen bebeklerde ishal daha az görülür.
İshalden Korunma Yolları
Korunmada temel amaç bulaşmayı önlemektir:
- Eller yemeklerden önce ve sonra mutlaka yıkanmalıdır
- Tuvalet sonrası el hijyenine dikkat edilmelidir
- Güvenli içme suyu kullanılmalı, şüpheli sular kaynatılmalıdır
- Et ve tavuk iyi pişirilmelidir
- Sebze ve meyveler bol su ile yıkanmalıdır
- Açıkta satılan gıdalardan kaçınılmalıdır
Toplum düzeyinde ise temiz suya erişim, kanalizasyon sistemleri ve gıda denetimleri büyük önem taşır.
Sonuç
İshal çoğu zaman kendiliğinden düzelen bir hastalık olsa da özellikle risk gruplarında ciddi sonuçlara yol açabilir. Erken sıvı tedavisi ve doğru hijyen uygulamaları ile hem hastalık hem de ölümler büyük ölçüde önlenebilir.
